Obliczanie zachowku według cen z chwili orzekania

Obliczanie zachowku według cen z chwili orzekania

Sprawy o zachowek zdarzają się coraz częściej i wywołują liczne spory, zwłaszcza co do kwestii dotyczącej obliczania wartości przysługującego zachowku, którą regulują przepisy art. 991-1011 Kodeksu cywilnego.

Problemy

Dyskusje do niedawna budził problem ustalania wartości zachowku w przypadku zmiany wartości odziedziczonego majątku przed wydaniem wyroku w sprawie o zachowek. Może się bowiem zdarzyć, że na skutek pewnych okoliczności, takich jak dobra koniunktura, działania spadkobiercy, itp., wartość odziedziczonego majątku wzrośnie. Wtedy pojawić się może pytanie: wartość majątku spadkowego z której chwili ma stanowić podstawę do obliczenia wartości zachowku – czy wartość z chwili śmierci spadkodawcy, czy też z chwili orzekania?

Co na to Sąd Najwyższy

Problem ten wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 6 marca 2014 roku. Stwierdził w nim, że obliczanie zachowku następuje zawsze na podstawie stanu spadku z daty jego otwarcia (jest to chwila śmierci spadkodawcy), a według cen z chwili orzekania przez sąd. W rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy sprawie wzrosła wartość działki w wyniku jej przekształcenia z rolnej na budowlaną już po otwarciu spadku, a więc zmienił się stan tego składnika majątkowego wchodzącego w skład spadku, co tak naprawdę spowodowało też wzrost jego ceny. Natomiast gdyby było tak, że działka ta nadal byłaby działką rolną, tyle że wzrosłyby ceny rynkowe takich działek w określonym rejonie, to zwiększyłby się również zachowek przysługujący uprawnionemu, bo sąd musiałby zasądzić go według cen z chwili orzekania.

Co to oznacza w praktyce?

Konkluzją zapadłego wyroku jest stwierdzenie, że zmiana wartości odziedziczonego majątku po śmierci spadkodawcy, a przed wydaniem wyroku w sprawie o zachowek nie zawsze musi oznaczać, że uprawniony do zachowku dostanie więcej.

6 komentarzy
  • Eliza
    Posted at 11:04h, 20 kwietnia Odpowiedz

    Mieszkam z partnerem w mieszkaniu (które stanowi moją własność) i mamy synka. Chciałabym, żeby po mojej śmierci wszystko odziedziczył syn. Czy partner po mojej śmierci będzie miał prawo do mieszkania i pieniędzy, które mam w banku? Czy ewentualnie może domagać się od syna, aby ten zapłacił mu zachowek?

    • Kancelaria
      Posted at 13:57h, 06 lipca Odpowiedz

      W przypadku śmierci spadek w całości przypadnie synowi, o ile nie posiada Pani innych dzieci. Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem, nie ma dziedziczenia ustawowego pomiędzy osobami żyjącymi w nieformalnych związkach, Oczywiście, partner może odziedziczyć po Pani spadek w przypadku powołania go do dziedziczenia na podstawie testamentu lub zapisu windykacyjnego, ale Pani zamiar i intencja są całkowicie inne. Pani partner nie będzie mógł się domagać od Waszego syna zapłaty zachowku.

  • Michał
    Posted at 12:03h, 18 kwietnia Odpowiedz

    Odziedziczyłem po ojcu 2 nieruchomości- jedną zabudowaną, a drugą nie. Brat oświadczył, że będzie domagał się zachowku. Czy mogę sprawę załatwić poza sądem i czy zamiast pieniędzy z tego tytułu przekazać bratu nieruchomość niezabudowaną.

    • Kancelaria
      Posted at 13:57h, 06 lipca Odpowiedz

      Oczywiście zachowek może Pan przekazać bratu w formie nieruchomości, jednakże pod warunkiem, że brat wyrazi na to zgodę. Wartość nieruchomości powinna opowiadać wartości zachowku. Przekazanie bratu nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego, a więc proponuję w tym akcie zastrzec, że brat z tytułu zachowku jest całkowicie zaspokojony i zrzeka się dochodzenia na drodze sądowej dalszych roszczeń z tego tytułu.

  • Barbara
    Posted at 13:07h, 10 lipca Odpowiedz

    Trzy lata temu zmarła moja babcia. Czy przysługuje mi po niej zachowek? Jeśli tak, to w jakiej wysokości?

    • Kancelaria
      Posted at 13:58h, 06 lipca Odpowiedz

      Instytucja zachowku ma na celu ochronę interesów osób najbliższych dla spadkodawcy (zstępnych, małżonka oraz rodziców spadkodawcy) przed niekorzystnymi rozporządzeniami majątkiem dokonanymi przez spadkodawcę w testamencie bądź też w formie poczynionych za życia darowizn.

      Zachowek przysługuje osobie, która dziedziczyłaby po danym spadkodawcy z mocy ustawy. Oznacza to konieczność odwołania się do art. 931-932 k.c. w celu ustalenia kręgu spadkobierców ustawowych. Zgodnie z art. 931 §1 k.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dopiero jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, to zgodnie z § 2 tegoż artykułu, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom, czyli wnukom spadkodawcy

      Drugie pytanie dotyczy wysokości zachowku. Podstawą jej ustalenia jest obliczenie wartości stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu oraz wartością zapisów windykacyjnych, czyli tzw. substratu zachowku. Wielkość tę należy następnie odnieść do, ustalonego w oparciu o przepisy art. 931 i następne kodeksu cywilnego, udziału spadkowego, który uprawniony otrzymałby przy dziedziczeniu ustawowym. Zachowek stanowi bowiem określoną część wartości udziału spadkowego przysługującego spadkobiercy. Ułamek ten wynosi 2/3, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni, natomiast w pozostałych przypadkach – 1/2.

      Należy pamiętać, że zgodnie z art. 1007 § 1 kodeksu cywilnego, roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku przedawniają się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu, jeśli dochodzimy zachowku od spadkobierców. Jeżeli natomiast domagamy się zachowku od zapisobierców windykacyjnych lub obdarowanych, termin przedawnienia biegnie od chwili otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy).

Zostaw komentarz - wysyłając komentarz zgadzasz się na przetwarzanie swoich danych osobowych - ZOBACZ WIĘCEJ